Stoisz przed półką z kosmetykami, w ręku trzymasz krem, na odwrocie widzisz długą listę dziwnych nazw chemicznych. Aqua, glycerin, cetearyl alcohol, sodium hyaluronate… Co to wszystko oznacza? Czy te składniki są bezpieczne? Nauczenie się czytania składów kosmetyków to jedna z najważniejszych umiejętności dla każdej osoby dbającej o swoją skórę.
Dlaczego składy są zapisane po łacinie?
INCI (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients) to międzynarodowy standard zapisu składników kosmetyków. Dzięki temu możemy porównywać produkty z różnych krajów – wszędzie glycerin będzie zapisany jako glycerin, a witamina C jako ascorbic acid. To ułatwia osobom z alergiami wykluczanie składników, których nie tolerują.
Składniki są wymienione w kolejności od największej do najmniejszej zawartości. Jeśli aqua (woda) jest na pierwszym miejscu, oznacza to, że stanowi największą część produktu. Składniki poniżej 1% mogą być wymienione w dowolnej kolejności, dlatego czasem konserwant jest na końcu listy, mimo że jego zawartość jest podobna do innych składników przy końcu.
Podstawowe składniki – czego szukać?
Każdy kosmetyk składa się z kilku grup składników. Bazą jest zazwyczaj woda (aqua) i emulgatory, które łączą składniki tłuszczowe z wodnymi. Następnie mamy humektanty – substancje nawilżające jak glycerin, hyaluronic acid czy panthenol. Te składniki przyciągają wodę do skóry i zapobiegają jej utracie.
Emolienty to składniki natłuszczające, które wygładzają skórę – to różne oleje (jojoba oil, sweet almond oil), masła (shea butter) czy woski. Okluzanty tworzą barierę ochronną na skórze – petrolatum, dimethicone, lanolin. Nie są one złe, ale w zależności od typu cery mogą być bardziej lub mniej odpowiednie.
Więcej szczegółowych informacji o składnikach i kompleksowej pielęgnacji skóry znajdziesz na specjalistycznych portalach beauty.
Składniki aktywne – gwiazdorzy kosmetyków
To właśnie składniki aktywne nadają produktowi jego główne działanie. Retinol (witamina A) to złoty standard w walce ze zmarszczkami, stymuluje produkcję kolagenu i przyspiesza odnowę komórkową. Niacinamid (witamina B3) redukuje przebarwienia, reguluje sebum i wzmacnia barierę ochronną skóry.
Kwasy AHA (glikolic, lactic acid) złuszczają martwy naskórek, rozświetlają cerę. BHA (salicylic acid) działa również wewnątrz porów, dlatego jest świetny dla cery trądzikowej. Witamina C (ascorbic acid) rozjaśnia przebarwienia i jest silnym antyoksydantem. Peptidy pomagają w odbudowie skóry i redukcji zmarszczek.
Czerwone flagi – składników których unikać
Denatured alcohol (alcohol denat.) w wysokiej koncentracji może wysuszać i drażnić skórę. Drobinka na liście nie stanowi problemu, ale jeśli jest w pierwszej piątce składników, lepiej poszukać alternatywy. Parabeny (methylparaben, propylparaben) to kontrowersyjne konserwanty – choć badania nie potwierdziły ich szkodliwości, wiele osób woli ich unikać.
Silne detergenty jak sodium laureth sulfate (SLS) mogą podrażniać wrażliwą skórę. W żelach do mycia ich obecność jest normalna, ale w kremach czy serum nie powinna ich być. Syntetyczne barwniki (CI + numer) nie pełnią funkcji pielęgnacyjnej i mogą uczulać – w kosmetykach do twarzy lepiej ich unikać.
Jak interpretować skład produktu?
Nie wystarczy sprawdzić, czy produkt zawiera retinol czy witaminę C. Ważna jest również ich koncentracja i forma. Retinol w połowie składu może być za słaby, żeby dawać efekty. Ascorbic acid (witamina C) jest niestabilna i wymaga odpowiedniego pH – warto szukać produktów, gdzie producent to zaznacza.
Zwracaj uwagę na pierwsze 5-7 składników – to one stanowią większość produktu. Jeśli widzisz tam dobre składniki (hyaluronic acid, ceramidy, witaminy), to dobry znak. Jeśli na początku jest głównie woda, alkohol i silikony, a składniki aktywne dopiero na końcu, efekty będą raczej niewielkie.
Naturalne nie zawsze znaczy lepsze
Marketing często używa hasła „naturalny” jako synonimum „bezpieczny”. Ale naturalne składniki też mogą uczulać i drażnić. Olejki eteryczne, choć naturalne, to jedne z najczęstszych alergenów kosmetycznych. Z kolei dobrze sformułowany składnik syntetyczny może być łagodniejszy dla skóry niż jego naturalny odpowiednik.
Nauka czytania składów to proces – z czasem zaczniesz rozpoznawać znane Ci substancje, rozumieć jaką pełnią funkcję. Nie musisz znać wszystkiego na pamięć – wystarczy rozpoznać kilka kluczowych składników dobrych dla Twojego typu cery i nauczyć się unikać tych, które Cię uczulają lub podrażniają. Ta umiejętność pomoże Ci wybierać naprawdę skuteczne kosmetyki, zamiast kierować się tylko marketingiem i pięknymi obietnicami na opakowaniu.
Piszę, bo lubię rozkładać kosmetyki na czynniki pierwsze. Szukam odpowiedzi w składach, a nie w reklamach i pokazuję, jak wybierać produkty, które mają sens dla skóry i portfela.